قیمت لپ‌تاپ، گوشی و تجهیزات گیمینگ تا ۵۰ درصد افزایش یافته؛ هوش مصنوعی مقصر اصلی معرفی شد

هوش مصنوعی حالا قیمت محصولات فناوری را هم تحت تأثیر قرار داده است

رشد انفجاری هوش مصنوعی فقط بازار پردازنده‌های مخصوص دیتاسنترها را تغییر نداده؛ حالا آثار آن به بازار محصولات مصرفی نیز رسیده است.

افزایش تقاضای دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای حافظه‌های پیشرفته و تجهیزات ذخیره‌سازی، فشار زیادی بر زنجیره تأمین DRAM و NAND وارد کرده و هزینه قطعات مورد استفاده در لپ‌تاپ‌ها، گوشی‌های هوشمند و کامپیوترهای گیمینگ را افزایش داده است.

در نتیجه، افزایش قیمت لپ‌تاپ و گوشی به یکی از نگرانی‌های جدی صنعت فناوری در سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است.

با این حال، یک نکته مهم درباره تیتر این خبر وجود دارد: افزایش ۵۰ درصدی قیمت تمام لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌ها به‌صورت عمومی تأیید نشده است. رقم ۵۰ درصد بیشتر به رشد قیمت برخی قطعات حافظه و همچنین افزایش قیمت بعضی مدل‌ها یا بازارهای خاص مربوط می‌شود. برای نمونه، TrendForce پیش‌بینی کرده بود قیمت DRAM در سال ۲۰۲۶ می‌تواند بیش از ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.

پس ماجرا کمی پیچیده‌تر از «همه محصولات ۵۰ درصد گران شده‌اند» است.

عامل اصلی افزایش قیمت چیست؟

پاسخ را باید در دیتاسنترهای هوش مصنوعی پیدا کرد.

مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی برای آموزش و اجرای درخواست‌های کاربران به حجم بسیار زیادی حافظه نیاز دارند. شرکت‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت، OpenAI و سایر بازیگران بزرگ بازار AI میلیاردها دلار برای توسعه زیرساخت‌های محاسباتی سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

این دیتاسنترها به حافظه‌هایی مانند HBM، DDR5 و سایر انواع DRAM در مقیاس بسیار بزرگ نیاز دارند.

در نتیجه تولیدکنندگان حافظه با یک انتخاب اقتصادی مواجه شده‌اند: ظرفیت تولید محدود خود را به محصولاتی اختصاص دهند که تقاضای بسیار بالایی دارند یا همچنان همان ظرفیت را در بازار مصرفی توزیع کنند.

افزایش تقاضای AI باعث شده گزینه اول جذاب‌تر شود.

نتیجه این وضعیت، فشار روی عرضه حافظه‌های مورد استفاده در محصولات مصرفی است.

لپ‌تاپ‌ها یکی از نخستین قربانیان بحران حافظه هستند

لپ‌تاپ‌ها به مقدار قابل‌توجهی RAM و SSD نیاز دارند و همین موضوع آنها را مستقیماً در معرض افزایش هزینه حافظه قرار می‌دهد.

Gartner در برآورد خود اعلام کرده است که افزایش هزینه DRAM و SSD می‌تواند در سال ۲۰۲۶ قیمت رایانه‌های شخصی را حدود ۱۷ درصد و قیمت گوشی‌های هوشمند را حدود ۱۳ درصد نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایش دهد. این مؤسسه همچنین پیش‌بینی کرده عرضه جهانی PC در سال جاری ۱۰.۴ درصد و عرضه گوشی هوشمند ۸.۴ درصد کاهش پیدا کند.

بنابراین اگرچه عبارت «۵۰ درصد افزایش قیمت لپ‌تاپ» برای کل بازار دقیق نیست، فشار واقعی روی قیمت کامپیوترها کاملاً جدی است.

حتی شرکت‌های خرده‌فروشی نیز این مسئله را از نزدیک احساس کرده‌اند.

مدیریت JB Hi-Fi پیش‌تر اعلام کرده بود تأمین‌کنندگان در بخش PC افزایش قیمت‌هایی در حدود ۲۰ درصد را به دلیل افزایش هزینه حافظه و ذخیره‌سازی مطرح کرده‌اند. با این حال، این شرکت انتظار نداشت قیمت نهایی رایانه‌ها به همان میزان افزایش پیدا کند و گفته بود تولیدکنندگان ممکن است با تغییر مشخصات محصولات، قیمت‌های مختلفی را حفظ کنند.

یعنی ممکن است یک لپ‌تاپ با همان قیمت، حافظه کمتری داشته باشد؟

بله؛ این یکی از مهم‌ترین پیامدهای بحران فعلی است.

فرض کنید یک لپ‌تاپ قبلاً با قیمت مشخصی عرضه می‌شد و 16 گیگابایت RAM و 512 گیگابایت SSD داشت.

اگر هزینه حافظه افزایش پیدا کند، سازنده دو انتخاب دارد:

قیمت محصول را بالا ببرد یا مشخصات آن را کاهش دهد.

در بازار رقابتی، گزینه دوم می‌تواند جذاب‌تر باشد.

یعنی ممکن است یک شرکت برای حفظ قیمت ۹۹۹ دلاری، همان لپ‌تاپ را با حافظه یا فضای ذخیره‌سازی کمتری عرضه کند.

مدیرعامل JB Hi-Fi نیز دقیقاً به چنین رویکردی اشاره کرده بود؛ یعنی حفظ نقاط قیمتی برای مشتریان از طریق تغییر مشخصات محصولات.

در نتیجه ممکن است مصرف‌کننده احساس کند قیمت لپ‌تاپ افزایش پیدا نکرده، اما در واقع ارزش سخت‌افزاری محصول کاهش یافته است.

گوشی‌های ارزان‌قیمت بیشتر آسیب می‌بینند

در بازار گوشی شرایط حتی حساس‌تر است.

گوشی‌های اقتصادی حاشیه سود بسیار کمتری نسبت به پرچمداران دارند. بنابراین سازنده نمی‌تواند به‌سادگی افزایش هزینه حافظه را از سود خود پرداخت کند.

Omdia برآورد کرده بود که در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶، هزینه حافظه در گوشی‌های زیر ۴۰۰ دلار تقریباً به ۶۰ درصد هزینه مواد اولیه رسیده است.

این رقم نشان می‌دهد چرا بازار گوشی‌های اقتصادی بیش از مدل‌های گران‌قیمت در معرض خطر قرار گرفته است.

Gartner نیز معتقد است افزایش قیمت حافظه بیشترین فشار را به گوشی‌های پایه وارد خواهد کرد و کاربران این بخش احتمالاً بیشتر از خریداران گوشی‌های پریمیوم خرید خود را به تعویق می‌اندازند.

در چنین شرایطی، شرکت‌ها ممکن است مدل‌های ارزان‌قیمت را حذف کنند یا مشخصات آنها را تغییر دهند.

چرا گوشی‌ها ممکن است تا ۵۰ درصد گران‌تر شوند؟

در اینجا باید بین افزایش قیمت حافظه و افزایش قیمت محصول نهایی تفاوت قائل شویم.

این دو عدد یکی نیستند.

برای مثال، اگر قیمت DRAM حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا کند، به این معنی نیست که قیمت یک گوشی نیز الزاماً ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت.

هزینه حافظه تنها یکی از اجزای هزینه تولید گوشی است.

اما اگر حافظه بخش بزرگی از هزینه ساخت محصول را تشکیل دهد و هم‌زمان سایر قطعات نیز گران شوند، فشار نهایی می‌تواند بسیار بیشتر شود.

در همین زمینه، گزارش‌هایی از بازار نشان داده‌اند که برخی گوشی‌های اقتصادی در بعضی بازارها با افزایش قیمت قابل‌توجهی مواجه شده‌اند.

بنابراین عبارت «تا ۵۰ درصد» را باید برای برخی محصولات و بازارها در نظر گرفت، نه به‌عنوان یک افزایش عمومی برای تمام گوشی‌های جهان.

Nothing یکی از جدی‌ترین هشدارها را داده است

یکی از جالب‌ترین نمونه‌ها مربوط به Nothing است.

Carl Pei، مدیرعامل Nothing، در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد هزینه حافظه در برخی محصولات این شرکت به‌شدت افزایش یافته و حتی می‌تواند بیش از نیمی از هزینه سخت‌افزار یک گوشی را تشکیل دهد.

او همچنین توضیح داده بود که هزینه حافظه مورد استفاده در Phone (4a) نسبت به زمان طراحی محصول بیش از دو برابر شده و سپس دوباره افزایش قابل‌توجهی داشته است.

این صحبت‌ها نشان می‌دهد بحران حافظه دیگر صرفاً یک پیش‌بینی اقتصادی نیست و شرکت‌های تولیدکننده گوشی واقعاً با افزایش هزینه مواجه هستند.

کامپیوترهای گیمینگ هم در امان نیستند

گیمرها نیز از این بحران آسیب می‌بینند.

کامپیوترهای گیمینگ معمولاً از RAM بیشتر و SSDهای بزرگ‌تر استفاده می‌کنند. در سیستم‌های رده‌بالا نیز استفاده از 32 یا حتی 64 گیگابایت RAM و SSDهای یک یا دو ترابایتی کاملاً رایج شده است.

بنابراین افزایش قیمت حافظه می‌تواند هزینه ساخت سیستم‌های گیمینگ را نیز بالا ببرد.

البته قیمت یک لپ‌تاپ گیمینگ فقط به RAM و SSD وابسته نیست و GPU، CPU، نمایشگر و سیستم خنک‌کننده سهم بسیار مهمی در قیمت نهایی دارند.

به همین دلیل، افزایش قیمت حافظه لزوماً به معنای افزایش مشابه قیمت کل لپ‌تاپ گیمینگ نیست.

اما در بازاری که حاشیه قیمت محصولات از قبل بالا است، حتی افزایش چند درصدی هزینه قطعات نیز می‌تواند قیمت نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.

آیا شرکت‌ها قیمت‌ها را افزایش می‌دهند یا مشخصات را کاهش می‌دهند؟

به نظر می‌رسد هر دو اتفاق رخ خواهد داد.

شرکت‌هایی که محصولات پریمیوم تولید می‌کنند، فضای بیشتری برای افزایش قیمت دارند.

اما در بازار اقتصادی، حفظ یک قیمت مشخص اهمیت بسیار زیادی دارد.

به همین دلیل ممکن است شاهد محصولاتی باشیم که از نظر ظاهری و نام مدل مشابه نسل قبلی هستند، اما ظرفیت RAM یا SSD آنها کمتر شده است.

این اتفاق از نظر مصرف‌کننده اهمیت زیادی دارد.

زیرا در چنین شرایطی مقایسه قیمت به‌تنهایی کافی نیست و باید مشخصات دقیق هر مدل را نیز بررسی کرد.

بحران حافظه تا چه زمانی ادامه دارد؟

یکی از مشکلات اصلی این است که افزایش ظرفیت تولید حافظه به زمان نیاز دارد.

ساخت کارخانه جدید نیمه‌رسانا و افزایش ظرفیت تولید DRAM یا NAND چیزی نیست که در چند ماه انجام شود.

از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در دیتاسنترهای AI همچنان ادامه دارد.

Gartner پیش‌بینی کرده افزایش شدید هزینه حافظه در سال ۲۰۲۶ می‌تواند بازار PC و گوشی را تحت فشار قرار دهد و حتی باعث شود چرخه تعویض دستگاه‌ها طولانی‌تر شود.

بنابراین حتی اگر قیمت‌ها در نهایت تثبیت شوند، ممکن است صنعت برای بازگشت به شرایط قبلی به زمان زیادی نیاز داشته باشد.

آیا این اتفاق به نفع بازار دست‌دوم است؟

احتمالاً بله.

وقتی گوشی یا لپ‌تاپ جدید گران‌تر شود، کاربران بیشتری به سراغ دستگاه‌های کارکرده یا Refurbished می‌روند.

Gartner نیز افزایش تقاضا برای دستگاه‌های دست‌دوم و بازسازی‌شده را یکی از پیامدهای فشار قیمت در بازار گوشی‌های اقتصادی می‌داند.

این اتفاق می‌تواند بازار محصولات دست‌دوم را بزرگ‌تر کند.

از طرف دیگر، کاربران ممکن است به جای خرید یک گوشی جدید، چند سال بیشتر از دستگاه فعلی خود استفاده کنند.

همین موضوع می‌تواند باعث کاهش بیشتر فروش محصولات جدید شود.

تحلیل اختصاصی موبالپ

بحران فعلی یک تفاوت مهم با افزایش قیمت‌های معمولی دارد.

این بار مشکل فقط تورم یا افزایش هزینه حمل‌ونقل نیست؛ هوش مصنوعی مستقیماً با همان زنجیره تأمینی رقابت می‌کند که محصولات مصرفی به آن وابسته هستند.

دیتاسنترها برای اجرای مدل‌های AI به حافظه بسیار زیادی نیاز دارند و شرکت‌های بزرگ حاضرند برای تأمین این قطعات هزینه بالایی پرداخت کنند.

در طرف دیگر، سازندگان گوشی و لپ‌تاپ قرار دارند که باید محصولاتی با قیمت رقابتی به مصرف‌کننده ارائه کنند.

این وضعیت می‌تواند بازار فناوری را به سمت محصولات گران‌تر سوق دهد.

در آینده نزدیک ممکن است شاهد سه تغییر باشیم:

اول: گوشی‌های اقتصادی کمتر شوند.

دوم: لپ‌تاپ‌های پایه با مشخصات پایین‌تر عرضه شوند.

سوم: کاربران مدت بیشتری دستگاه‌های فعلی خود را نگه دارند.

بنابراین از نگاه موبالپ، مهم‌ترین نکته این خبر افزایش ۵۰ درصدی قیمت یک محصول خاص نیست؛ بلکه تغییر ساختار هزینه تولید محصولات فناوری است.

اگر هزینه حافظه برای مدت طولانی بالا باقی بماند، شرکت‌ها مجبور خواهند شد یا قیمت را افزایش دهند، یا مشخصات را کاهش دهند، یا حاشیه سود خود را قربانی کنند.

هیچ‌کدام از این سه گزینه برای مصرف‌کننده خبر خوبی نیست.

جمع‌بندی

افزایش قیمت لپ‌تاپ و گوشی در سال ۲۰۲۶ به یکی از پیامدهای مهم بحران حافظه تبدیل شده است.

تقاضای عظیم دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای حافظه باعث افزایش فشار روی بازار DRAM و NAND شده و تولیدکنندگان محصولات مصرفی را با هزینه‌های بیشتری مواجه کرده است.

Gartner پیش‌بینی می‌کند این فشار می‌تواند قیمت PCها را حدود ۱۷ درصد و گوشی‌های هوشمند را حدود ۱۳ درصد نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایش دهد.

از سوی دیگر، در برخی بخش‌های بازار و برخی مدل‌ها افزایش قیمت بسیار شدیدتر بوده و حتی گزارش‌هایی از افزایش‌های نزدیک یا بالاتر از ۵۰ درصد منتشر شده است. اما نباید این رقم را به تمام لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌ها تعمیم داد.

آنچه اکنون اهمیت بیشتری دارد، این است که هوش مصنوعی به‌طور غیرمستقیم در حال گران‌تر کردن سخت‌افزار مصرفی است.

اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً در ماه‌های آینده شاهد گوشی‌های گران‌تر، لپ‌تاپ‌های کم‌مشخصات‌تر و چرخه تعویض طولانی‌تر خواهیم بود.

به زبان ساده، رقابت برای هوش مصنوعی فقط در دیتاسنترها اتفاق نمی‌افتد؛ بخشی از این رقابت حالا وارد جیب مصرف‌کنندگان شده است.