موبالپ | فروشگاه اینترنتی لپ تاپ، موبایل و لوازم جانبی
نویسنده: دیار حسینی 
دعوای Qualcomm و Arm به دادگاه رسید؛ جنگی که می‌تواند آینده Snapdragon را تغییر دهد
جنگ حقوقی میان Qualcomm و Arm وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ اختلافی که دیگر فقط یک دعوای معمولی میان دو شرکت فناوری نیست و می‌تواند روی نحوه طراحی، تولید و قیمت‌گذاری نسل آینده تراشه‌های موبایل و کامپیوتر تأثیر بگذارد.
یک دادگاه فدرال در ایالت دلاور آمریکا از ۵ اکتبر ۲۰۲۶ رسیدگی به پرونده جدید میان دو شرکت را آغاز کرده است. این محاکمه پنج‌روزه قرار است به ادعاهای Qualcomm درباره نقض قرارداد توسط Arm، ارائه‌نشدن برخی ابزارهای آزمایش تراشه و همچنین افشای اطلاعات محرمانه رسیدگی کند. طبق برنامه رسمی دادگاه، جلسه رسیدگی در ۷ اکتبر نیز ادامه داشته و برای ۸ و ۹ اکتبر هم در تقویم دادگاه ثبت شده است.
اما بخش مهم‌تر پرونده به حق امتیاز یا Royalty و دسترسی Qualcomm به نسل‌های آینده معماری Arm مربوط می‌شود.
اگر این اختلاف تشدید شود، اثر آن فقط روی Qualcomm و Arm نخواهد بود؛ زیرا معماری Arm پایه تعداد بسیار زیادی از پردازنده‌های گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها، لپ‌تاپ‌ها و حتی برخی تراشه‌های دیتاسنتر است.
Qualcomm و Arm دقیقاً بر سر چه چیزی اختلاف دارند؟
برای درک این دعوا ابتدا باید بدانیم این دو شرکت چه نقشی در صنعت تراشه دارند.
Arm معمولاً تراشه نهایی را برای گوشی‌ها تولید نمی‌کند. این شرکت معماری و طراحی‌های پایه پردازنده را توسعه می‌دهد و آن‌ها را در قالب مجوز به شرکت‌های دیگر ارائه می‌کند.
Qualcomm یکی از مهم‌ترین مشتریان Arm است.
Qualcomm سپس با استفاده از حقوقی که از Arm دریافت کرده، تراشه‌های اختصاصی خود مانند Snapdragon را طراحی می‌کند.
به همین دلیل رابطه این دو شرکت از یک طرف بسیار مهم و از طرف دیگر بسیار پیچیده است:
Arm فناوری پایه را ارائه می‌کند؛ Qualcomm آن را به تراشه‌ای تجاری برای گوشی‌ها و کامپیوترها تبدیل می‌کند.
حالا اختلاف بر سر این است که قراردادهای میان دو شرکت دقیقاً چه تعهداتی ایجاد می‌کنند و Arm تا چه اندازه موظف است ابزارها و فناوری‌های لازم را در اختیار Qualcomm قرار دهد.
Qualcomm از Arm چه می‌خواهد؟
Qualcomm در پرونده جدید ادعا می‌کند Arm برخی ابزارهای آزمایش تراشه را که طبق قرارداد باید تحویل می‌داده، در اختیار این شرکت قرار نداده است.
Qualcomm همچنین مدعی است که Arm در سال ۲۰۲۴ تهدید خود برای پایان‌دادن به یک مجوز مهم را به رسانه‌ها منتقل کرده و این اتفاق به مذاکرات Qualcomm با Meta آسیب زده است.
به گفته Qualcomm، این موضوع باعث شد ارزش یک قرارداد احتمالی با Meta حدود ۱۷۰ میلیون دلار کاهش پیدا کند.
Arm این ادعا را قبول ندارد و استدلال می‌کند تغییر شرایط قرارداد Meta بیشتر به تغییر تمرکز این شرکت از هدست‌های واقعیت مجازی به عینک‌های هوش مصنوعی مربوط بوده است، نه اختلاف مجوز Qualcomm و Arm.
بنابراین دادگاه باید درباره علت واقعی خسارت ادعایی نیز تصمیم بگیرد.
ماجرای میلیاردها دلار حق امتیاز چیست؟
یکی از جنجالی‌ترین بخش‌های پرونده، درخواست Qualcomm برای توقف پرداخت Royalty به Arm است.
Qualcomm می‌خواهد در صورت اثبات نقض قرارداد، پرداخت حق امتیاز به Arm برای حداکثر پنج سال متوقف شود.
ارزش این پرداخت‌ها می‌تواند به چند میلیارد دلار برسد.
اما این نکته بسیار مهم است:
Qualcomm هنوز از پرداخت این مبالغ معاف نشده است.
این فقط یکی از راهکارهایی است که Qualcomm از دادگاه درخواست کرده و قاضی هنوز درباره دامنه چنین جبرانی تصمیم نهایی نگرفته است. حتی احتمال دارد این بخش از قرارداد از پرونده کنار گذاشته شود و Qualcomm مجبور شود خسارت محدودتری را دنبال کند.
بنابراین تیتر «Qualcomm دیگر به Arm پول نمی‌دهد» در حال حاضر درست نیست.
اختلاف ۱۸۰۰ درصدی بر سر معماری جدید Arm
یکی از مهم‌ترین بخش‌های دادگاه به نسل بعدی معماری Arm مربوط می‌شود.
Qualcomm معتقد است Arm برای نسل جدید معماری خود شرایط مالی بسیار سنگین‌تری پیشنهاد کرده است.
در جلسه دادگاه، وکلای Qualcomm به افزایش حدود ۱۸۰۰ درصدی در نرخ حق امتیاز میان نسخه‌های قدیمی‌تر و جدیدتر معماری Arm اشاره کردند.
Arm در مقابل استدلال می‌کند قراردادهای قدیمی مربوط به دوره‌ای هستند که پردازنده‌ها بسیار ساده‌تر و کوچک‌تر بودند و نمی‌توان همان مدل قیمت‌گذاری را برای تراشه‌های مدرن استفاده کرد.
در جریان دادگاه، وکیل Arm به قراردادی از سال ۲۰۱۳ اشاره کرد که طبق آن سقف Royalty برای تراشه‌ای با پنج هسته یا بیشتر حدود ۱.۸۸ دلار به ازای هر تراشه بوده است.
Arm استدلال کرده که استفاده از چنین قراردادی برای پردازنده‌های مدرن، مخصوصاً تراشه‌های دیتاسنتری با تعداد بسیار زیادی هسته، منطقی نیست.
این اختلاف نشان می‌دهد مشکل Qualcomm و Arm فقط مربوط به گذشته نیست؛ قیمت و شرایط استفاده از فناوری‌های آینده Arm نیز در مرکز دعوا قرار گرفته است.
ارتباط این پرونده با Snapdragon چیست؟
اینجاست که این دعوا برای کاربران عادی اهمیت پیدا می‌کند.
Qualcomm بخش بزرگی از بازار پردازنده‌های گوشی‌های هوشمند را با تراشه‌های Snapdragon در اختیار دارد.
این تراشه‌ها از فناوری‌ها و معماری‌های Arm استفاده می‌کنند، هرچند Qualcomm بخش قابل‌توجهی از طراحی CPUهای خود را اختصاصی انجام می‌دهد.
بنابراین اگر رابطه دو شرکت به‌شدت خراب شود، Qualcomm باید همچنان مطمئن باشد که برای طراحی نسل‌های آینده Snapdragon دسترسی حقوقی و فنی لازم را دارد.
در حال حاضر قرارداد Qualcomm و Arm طبق گزارش Reuters تا سال ۲۰۳۳ ادامه دارد. بنابراین پرونده فعلی به معنی توقف فوری تولید Snapdragon نیست.
اما نتیجه دادگاه می‌تواند نحوه همکاری دو شرکت در سال‌های آینده را تغییر دهد.
Nuvia چه نقشی در این دعوا دارد؟
برای فهم کامل داستان باید به Nuvia برگردیم.
Qualcomm در سال ۲۰۲۱ شرکت Nuvia را خرید؛ استارتاپی که توسط تعدادی از مهندسان سابق Apple تأسیس شده بود و روی طراحی هسته‌های پردازشی مبتنی بر معماری Arm کار می‌کرد.
پس از این خرید، اختلاف Qualcomm و Arm شدت گرفت.
Arm معتقد بود مجوزهای Nuvia به شکل مورد نظر Qualcomm قابل انتقال نبوده و استفاده Qualcomm از فناوری توسعه‌یافته Nuvia نیازمند شرایط دیگری بوده است.
این پرونده قبلی در سال ۲۰۲۴ به دادگاه رفت و Qualcomm در بخش اصلی آن پیروز شد. در سال ۲۰۲۵ نیز دادگاه فدرال آمریکا نتیجه را به نفع Qualcomm و Nuvia تأیید کرد. Arm پس از آن درخواست تجدیدنظر خود را دنبال کرد.
اما پرونده‌ای که اکنون در اکتبر ۲۰۲۶ در جریان است، پرونده‌ای جداگانه است که Qualcomm علیه Arm مطرح کرده است.
این تفاوت بسیار مهم است و نباید دو دعوا را با یکدیگر اشتباه گرفت.
آیا ممکن است Snapdragon از Arm جدا شود؟
در کوتاه‌مدت، چنین اتفاقی بسیار بعید است.
Qualcomm سرمایه‌گذاری عظیمی روی معماری‌های اختصاصی CPU و فناوری‌های خود انجام داده، اما اکوسیستم Arm همچنان برای فعالیت این شرکت اهمیت زیادی دارد.
از طرف دیگر، تغییر کامل معماری پردازنده یک کار بسیار پیچیده است.
اگر Qualcomm بخواهد در آینده کاملاً از Arm فاصله بگیرد، باید علاوه بر طراحی معماری جدید، سازگاری سیستم‌عامل‌ها، نرم‌افزارها، ابزارهای توسعه و اپلیکیشن‌ها را نیز مدیریت کند.
این کار ممکن است سال‌ها زمان ببرد.
به همین دلیل، حتی اگر اختلاف فعلی بسیار شدید شود، محتمل‌تر است که دو شرکت در نهایت به یک توافق تجاری یا حقوقی برسند تا اینکه Qualcomm یک‌شبه Arm را کنار بگذارد.
آیا این دعوا می‌تواند قیمت گوشی‌ها را افزایش دهد؟
به‌صورت مستقیم هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.
اما اگر هزینه مجوزهای Arm در سال‌های آینده افزایش پیدا کند، این هزینه می‌تواند به یکی از اجزای هزینه تولید تراشه تبدیل شود.
Qualcomm در نهایت باید هزینه طراحی، تولید، مجوز معماری، تحقیق‌وتوسعه و سایر بخش‌های زنجیره تولید Snapdragon را تأمین کند.
اگر هزینه Royalty به شکل قابل‌توجهی افزایش یابد، در یک سناریوی بلندمدت می‌تواند روی قیمت تراشه‌ها تأثیر بگذارد.
البته شرکت‌های سازنده گوشی ممکن است بخشی از هزینه را خودشان جذب کنند یا از راهکارهای دیگری برای کنترل قیمت استفاده کنند.
بنابراین هنوز نمی‌توان گفت این پرونده حتماً باعث گران‌شدن گوشی‌های Snapdragon خواهد شد.
چرا Arm هم نمی‌تواند Qualcomm را به‌راحتی از دست بدهد؟
رابطه دو شرکت دوطرفه است.
Qualcomm یکی از مشتریان مهم Arm محسوب می‌شود و طبق گزارش‌های منتشرشده، این شرکت حدود ۹ درصد از درآمد مالی ۲۰۲۶ Arm را تشکیل داده است.
در نتیجه، از دست‌دادن Qualcomm برای Arm نیز هزینه قابل‌توجهی دارد.
Arm از یک طرف می‌خواهد ارزش فناوری‌های جدید خود را افزایش دهد، اما از طرف دیگر باید روابط خود با شرکت‌هایی را که سال‌ها از معماری این شرکت استفاده کرده‌اند حفظ کند.
همین مسئله باعث شده پرونده فعلی برای صنعت تراشه اهمیت زیادی داشته باشد.
پای Meta هم چرا به این پرونده باز شده است؟
یکی از عجیب‌ترین بخش‌های ماجرا به مذاکرات Qualcomm و Meta برمی‌گردد.
Qualcomm می‌گوید زمانی که با Meta برای یک قرارداد تراشه مذاکره می‌کرد، Arm درباره احتمال پایان‌دادن به مجوز مهم Qualcomm هشدار داده و این اطلاعات به رسانه‌ها راه پیدا کرده است.
Qualcomm معتقد است این اتفاق باعث نگرانی Meta و کاهش ارزش قرارداد شده است.
Arm اما روایت متفاوتی دارد.
این شرکت می‌گوید تغییرات Meta در قرارداد بیشتر به تغییر استراتژی این شرکت مربوط بوده؛ یعنی حرکت از هدست‌های واقعیت مجازی به سمت عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی.
بنابراین دادگاه باید علاوه بر قرارداد Qualcomm و Arm، ارتباط میان این اتفاق و خسارت ادعایی Qualcomm را نیز بررسی کند.
آیا Arm قصد دارد خودش وارد بازار تراشه شود؟
این موضوع یکی از دلایلی است که رابطه Arm و برخی مشتریان بزرگش پیچیده‌تر شده است.
Arm در سال‌های اخیر تلاش کرده نقش خود را در بازار نیمه‌هادی گسترش دهد و صرفاً یک ارائه‌دهنده معماری و IP باقی نماند.
از دید شرکت‌هایی مانند Qualcomm، این مسئله می‌تواند تضاد منافع ایجاد کند.
اگر Arm هم‌زمان فناوری معماری را به Qualcomm ارائه کند و خودش نیز بخواهد در بخش‌هایی از بازار تراشه رقابت کند، مشتریان قدیمی این شرکت ممکن است درباره شرایط همکاری نگرانی داشته باشند.
به همین دلیل پرونده فعلی فقط درباره یک ابزار آزمایش یا یک قرارداد مالی نیست؛ بلکه درباره مدل کسب‌وکار آینده صنعت IP تراشه نیز سؤال‌هایی ایجاد کرده است.
آیا آینده تراشه‌های گوشی واقعاً در خطر است؟
نه به این معنی که تولید Snapdragon یا تراشه‌های Arm متوقف شود.
اما این دعوا می‌تواند مسیر آینده صنعت را تحت تأثیر قرار دهد.
سه سناریو را می‌توان تصور کرد:
سناریوی اول؛ توافق Qualcomm و Arm
محتمل‌ترین سناریو این است که دو شرکت پس از دادگاه به توافق برسند.
در این حالت، Qualcomm به استفاده از فناوری Arm ادامه می‌دهد و اختلاف بر سر Royalty و شرایط نسل‌های بعدی معماری حل‌وفصل می‌شود.
سناریوی دوم؛ پیروزی Qualcomm
اگر Qualcomm بتواند ادعاهای خود را ثابت کند، ممکن است شرایط قرارداد و هزینه‌های مربوط به مجوز Arm تغییر کند.
این اتفاق می‌تواند موقعیت Qualcomm را در مذاکرات آینده تقویت کند.
سناریوی سوم؛ پیروزی Arm
در این صورت Qualcomm احتمالاً مجبور می‌شود بخش بیشتری از شرایط تجاری موردنظر Arm را بپذیرد و ممکن است هزینه استفاده از نسل‌های جدید فناوری Arm افزایش پیدا کند.
در هر سه سناریو، صنعت تراشه موبایل مجبور است خود را با نتیجه این اختلاف وفق دهد.
وضعیت پرونده در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ چیست؟
در زمان انتشار این مقاله، پرونده هنوز در جریان است و هیچ حکم نهایی درباره ادعاهای اصلی صادر نشده است.
طبق تقویم رسمی دادگاه فدرال دلاور، رسیدگی هیئت منصفه به پرونده Qualcomm علیه Arm در روزهای ۷، ۸ و ۹ اکتبر برنامه‌ریزی شده است.
بنابراین ارقامی مانند چند میلیارد دلار خسارت یا توقف پنج‌ساله Royalty را نباید به‌عنوان نتیجه قطعی پرونده معرفی کرد.
این‌ها درخواست‌ها و ادعاهای مطرح‌شده در جریان دعوا هستند.
تحلیل اختصاصی موبالپ؛ این جنگ از خود Snapdragon مهم‌تر است
از نگاه موبالپ، اهمیت پرونده Qualcomm و Arm فقط در آینده Snapdragon خلاصه نمی‌شود.
موضوع اصلی، کنترل فناوری پایه پردازنده‌هاست.
در صنعت موبایل، کاربران معمولاً نام Snapdragon، Dimensity یا Tensor را می‌بینند؛ اما در لایه پایین‌تر، معماری پردازنده و مجوزهای فناوری نقش بسیار مهمی دارند.
Arm سال‌ها توانسته با ارائه این معماری، بخش بزرگی از صنعت تراشه را به اکوسیستم خود وابسته کند.
Qualcomm نیز با طراحی CPUهای اختصاصی و تراشه‌های Snapdragon نشان داده که نمی‌خواهد صرفاً یک مشتری ساده برای Arm باشد.
به همین دلیل دعوای فعلی را می‌توان نبرد میان دو مدل متفاوت دانست:
Arm می‌خواهد ارزش فناوری و معماری خود را بیشتر کند.
Qualcomm می‌خواهد آزادی بیشتری برای طراحی تراشه‌های اختصاصی و کنترل هزینه‌ها داشته باشد.
این اختلاف در زمانی رخ داده که تراشه‌ها از همیشه مهم‌تر شده‌اند.
هوش مصنوعی، گوشی‌های پرچمدار، لپ‌تاپ‌های Arm، دیتاسنترها و خودروهای هوشمند همگی به پردازنده‌های قدرتمندتر نیاز دارند.
بنابراین هر تغییری در رابطه Qualcomm و Arm می‌تواند فراتر از بازار موبایل اثر بگذارد.
البته در شرایط فعلی نباید از این پرونده نتیجه گرفت که Snapdragon در خطر توقف است.
خطر اصلی، افزایش هزینه، تغییر شرایط مجوزها و ایجاد عدم قطعیت برای نسل‌های آینده تراشه‌هاست.
اگر دو شرکت نتوانند اختلاف خود را حل کنند، شرکت‌های سازنده تراشه و حتی تولیدکنندگان گوشی ممکن است در سال‌های آینده مجبور شوند استراتژی‌های جدیدی برای معماری پردازنده و زنجیره تأمین خود طراحی کنند.
جمع‌بندی
Qualcomm و Arm در اکتبر ۲۰۲۶ بار دیگر در دادگاه فدرال دلاور مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند.
Qualcomm ادعا می‌کند Arm برخی ابزارهای آزمایش تراشه را که طبق قرارداد باید تحویل می‌داده، ارائه نکرده و همچنین با افشای تهدید مربوط به پایان یک مجوز، به مذاکرات Qualcomm با Meta آسیب زده است.
Qualcomm همچنین به دنبال راهکاری است که بتواند پرداخت Royalty به Arm را برای حداکثر پنج سال متوقف کند؛ اقدامی که ارزش آن ممکن است به میلیاردها دلار برسد، اما هنوز به‌عنوان حکم دادگاه تصویب نشده است.
در بخش دیگری از پرونده نیز دو شرکت درباره شرایط مالی و مذاکره برای نسل بعدی معماری Arm اختلاف دارند. Qualcomm از افزایش بسیار شدید هزینه مجوزها انتقاد کرده و Arm معتقد است قراردادهای قدیمی نمی‌توانند معیار مناسبی برای تراشه‌های مدرن باشند.
با این حال، تولید Snapdragon در معرض توقف فوری قرار ندارد و قرارداد Qualcomm و Arm همچنان ادامه دارد.
اهمیت واقعی این پرونده در آینده رابطه دو شرکت و هزینه دسترسی به فناوری‌های Arm است.
اگر Qualcomm برنده شود، ممکن است قدرت چانه‌زنی بیشتری در برابر Arm پیدا کند. اگر Arm پیروز شود، شرایط مالی و قراردادی استفاده از فناوری‌های این شرکت می‌تواند برای Qualcomm سخت‌تر شود.
در نهایت، نتیجه این دادگاه می‌تواند یکی از مهم‌ترین اتفاقات صنعت نیمه‌هادی در سال ۲۰۲۶ باشد؛ زیرا پشت دعوای دو شرکت، آینده بخشی از فناوری پردازنده‌های گوشی، لپ‌تاپ و سایر دستگاه‌های هوشمند قرار دارد.
سوالات متداول
چرا Qualcomm و Arm دوباره به دادگاه رفته‌اند؟
Qualcomm ادعا می‌کند Arm برخی تعهدات قراردادی خود، از جمله ارائه ابزارهای آزمایش تراشه، را انجام نداده و همچنین با افشای تهدید مربوط به مجوز Qualcomm به روابط تجاری این شرکت آسیب زده است.
آیا Snapdragon در خطر توقف تولید است؟
خیر. این پرونده به معنی توقف فوری Snapdragon نیست. Qualcomm همچنان از فناوری Arm استفاده می‌کند و قرارداد فعلی دو شرکت ادامه دارد.
Qualcomm چقدر می‌خواهد از پرداخت به Arm جلوگیری کند؟
Qualcomm درخواست توقف پرداخت Royalty برای حداکثر پنج سال را مطرح کرده است؛ اما این درخواست هنوز به حکم قطعی تبدیل نشده است.
ماجرای ۱۷۰ میلیون دلار چیست؟
Qualcomm ادعا می‌کند افشای اختلاف مجوز با Arm به مذاکرات آن با Meta آسیب زده و ارزش قرارداد احتمالی را حدود ۱۷۰ میلیون دلار کاهش داده است. Arm این ادعا را رد می‌کند.
آیا این پرونده روی قیمت گوشی تأثیر می‌گذارد؟
در حال حاضر نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. اما اگر هزینه مجوزهای Arm در آینده به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا کند، ممکن است هزینه تولید تراشه و در نهایت قیمت برخی محصولات تحت تأثیر قرار بگیرد.
پرونده چه زمانی تمام می‌شود؟
طبق برنامه فعلی، محاکمه هیئت منصفه در دلاور در هفته ۵ اکتبر و جلسات آن تا ۹ اکتبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است؛ اما زمان اعلام رأی نهایی می‌تواند متفاوت باشد.
آیا Qualcomm می‌تواند بدون Arm تراشه بسازد؟
از نظر فنی شرکت‌ها می‌توانند معماری‌های دیگری را انتخاب یا توسعه دهند، اما کنارگذاشتن اکوسیستم Arm برای Qualcomm بسیار پیچیده و زمان‌بر خواهد بود. به همین دلیل نتیجه محتمل‌تر، تغییر شرایط همکاری یا یک توافق جدید است تا جدایی فوری.
