افزایش قیمت گوشی‌ها در راه است؟ بحران حافظه بازار موبایل را تهدید می‌کند

اگر قصد خرید گوشی جدید دارید، شاید بهتر باشد تصمیم خود را بیش از گذشته با دقت بگیرید. بازار موبایل در سال ۲۰۲۶ با مشکلی روبه‌رو شده که در نگاه اول ارتباط مستقیمی با گوشی‌های هوشمند ندارد، اما اکنون به یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت آن‌ها تبدیل شده است: کمبود جهانی تراشه‌های حافظه.

رشد انفجاری زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث شده تقاضا برای انواع حافظه‌های DRAM، HBM و NAND افزایش پیدا کند. از طرف دیگر، ظرفیت تولید کارخانه‌های بزرگ حافظه محدود است و بخشی از این ظرفیت به محصولات موردنیاز دیتاسنترهای هوش مصنوعی اختصاص پیدا کرده است.

نتیجه این اتفاق برای کاربران عادی چندان خوشایند نیست؛ هزینه تولید گوشی افزایش پیدا کرده و شرکت‌ها حالا باید تصمیم بگیرند این هزینه اضافی را خودشان پرداخت کنند یا آن را به خریداران منتقل کنند. گزارش‌های جدید نشان می‌دهد بسیاری از برندها گزینه دوم را جدی‌تر دنبال می‌کنند.

چرا هوش مصنوعی باعث گرانی حافظه شده است؟

برای درک بحران فعلی باید به یک نکته مهم توجه کنیم: هوش مصنوعی فقط به پردازنده‌های قدرتمند و GPU نیاز ندارد.

دیتاسنترهایی که مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی را اجرا می‌کنند به حجم عظیمی از حافظه نیاز دارند. حافظه‌های HBM برای پردازنده‌های هوش مصنوعی اهمیت ویژه‌ای دارند و در کنار آن‌ها، سرورها به مقادیر زیادی DRAM و NAND نیز نیاز دارند.

شرکت‌های بزرگ تولیدکننده حافظه مانند Samsung، SK hynix و Micron نمی‌توانند ظرفیت تولید خود را یک‌شبه چند برابر کنند. بنابراین وقتی تقاضای دیتاسنترهای هوش مصنوعی افزایش پیدا می‌کند، تخصیص ظرفیت تولید به سمت محصولات سودآورتر سوق پیدا می‌کند.

این مسئله در نهایت فشار بیشتری را روی حافظه‌های مورد استفاده در محصولات مصرفی، از جمله گوشی‌های هوشمند، ایجاد می‌کند.

قیمت حافظه موبایل چقدر افزایش یافته است؟

شدت بحران زمانی مشخص می‌شود که به اعداد نگاه کنیم.

بر اساس گزارش TrendForce، قیمت قراردادی حافظه‌های موبایلی در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ افزایش قابل‌توجهی داشته است. این مؤسسه پیش‌بینی کرده بود قیمت LPDDR4X حداقل ۷۰ تا ۷۵ درصد و LPDDR5X حدود ۷۸ تا ۸۳ درصد نسبت به فصل قبل افزایش پیدا کند.

Counterpoint نیز در گزارش خود اعلام کرده که در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶، قیمت DRAM موبایل بیش از ۵۰ درصد نسبت به فصل قبل افزایش داشته و قیمت NAND Flash نیز بیش از ۹۰ درصد رشد کرده است.

این افزایش‌ها برای صنعت موبایل بسیار مهم هستند، زیرا حافظه یکی از اجزای اصلی هزینه ساخت گوشی محسوب می‌شود.

چرا گوشی‌های ارزان بیشتر آسیب می‌بینند؟

شاید تصور کنید افزایش قیمت حافظه باید بیشتر روی گوشی‌های پرچم‌دار تأثیر بگذارد، اما واقعیت کمی متفاوت است.

گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده معمولاً حاشیه سود کمتری دارند. بنابراین سازنده نمی‌تواند به‌راحتی افزایش هزینه قطعات را از سود خود پرداخت کند.

FDM CCS Insight در ژوئن اعلام کرد که برخی گوشی‌های اقتصادی در بعضی بازارها بیش از ۵۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش قیمت داشته‌اند. این مؤسسه همچنین پیش‌بینی کرده بازار جهانی گوشی‌های جدید در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۸ درصد کوچک‌تر شود.

Counterpoint نیز اعلام کرده عرضه جهانی گوشی‌های هوشمند در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۱۱ درصد کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح سه‌ماهه دوم از سال ۲۰۱۳ رسیده است. این مؤسسه کمبود DRAM و NAND را یکی از مهم‌ترین عوامل این افت می‌داند.

تولیدکنندگان گوشی چه راه‌هایی پیش روی خود دارند؟

شرکت‌های سازنده برای مقابله با افزایش هزینه حافظه چند انتخاب دارند.

۱. افزایش قیمت گوشی

ساده‌ترین راه این است که هزینه بیشتر قطعات مستقیماً به قیمت نهایی محصول منتقل شود.

این اتفاق احتمالاً بیش از همه در گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده دیده خواهد شد؛ محصولاتی که حاشیه سود محدودتری دارند.

۲. کاهش میزان حافظه

راه دوم، کاهش ظرفیت RAM یا حافظه داخلی است.

TrendForce گزارش داده که فشار قیمت حافظه باعث شده برخی سازندگان در پیکربندی محصولات خود تجدیدنظر کنند. در بازار رده‌بالا، ظرفیت ۱۲ گیگابایت RAM در حال تبدیل‌شدن به پیکربندی رایج‌تر است، در حالی که استفاده از ۱۶ گیگابایت می‌تواند محدودتر شود. در گوشی‌های میان‌رده نیز ۸ گیگابایت به گزینه مهم‌تری تبدیل شده است.

۳. افزایش عمر مدل‌های قدیمی‌تر

برندها همچنین می‌توانند مدل‌های قبلی را مدت بیشتری در بازار نگه دارند.

این کار به شرکت‌ها اجازه می‌دهد بدون طراحی و تولید یک محصول کاملاً جدید، بخشی از تقاضای بازار را پاسخ دهند.

۴. کاهش حاشیه سود

برندهای بزرگ‌تر ممکن است بخشی از افزایش هزینه را خودشان تحمل کنند تا قیمت محصول بیش از حد افزایش پیدا نکند.

اما این راهکار در بلندمدت دشوار است و می‌تواند روی سودآوری شرکت‌ها فشار وارد کند.

آیا گوشی‌های پرچم‌دار هم گران‌تر می‌شوند؟

احتمال افزایش قیمت در مدل‌های پرچم‌دار نیز وجود دارد، اما شرایط آن‌ها با گوشی‌های اقتصادی متفاوت است.

برندهای بزرگ می‌توانند از طریق قراردادهای بلندمدت با تأمین‌کنندگان، موجودی بیشتر یا قدرت خرید بالاتر، بخشی از فشار را کنترل کنند.

برای نمونه، گزارش‌های اخیر درباره Apple نشان می‌دهد این شرکت در شرایط افزایش هزینه تراشه‌ها تلاش کرده قیمت آیفون را در کوتاه‌مدت ثابت نگه دارد؛ در حالی که در محصولات دیگری مانند iPad و Mac افزایش قیمت اعمال شده است.

بنابراین ممکن است افزایش قیمت در تمام برندها و مدل‌ها به یک اندازه اتفاق نیفتد.

آیا بحران حافظه فقط مربوط به RAM است؟

خیر.

یکی از اشتباهات رایج این است که بحران فعلی را فقط به RAM نسبت دهیم. در واقع چند بخش مختلف بازار حافظه تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

DRAM برای RAM گوشی و بسیاری از پردازش‌های سریع استفاده می‌شود، در حالی که NAND Flash بخش اصلی حافظه ذخیره‌سازی گوشی‌ها و SSDها را تشکیل می‌دهد.

TrendForce در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد فشار بازار NAND همچنان ادامه دارد و حتی در برخی بخش‌های NAND، افزایش شدید قیمت در نیمه دوم سال پیش‌بینی شده است.

بنابراین اگر هم RAM و هم حافظه داخلی گوشی گران‌تر شوند، فشار نهایی بر هزینه ساخت دستگاه می‌تواند قابل‌توجه باشد.

آیا قیمت گوشی در ماه‌های آینده حتماً افزایش پیدا می‌کند؟

نه؛ نمی‌توان گفت تمام گوشی‌ها حتماً گران خواهند شد.

قیمت نهایی به عوامل مختلفی بستگی دارد:

• قرارداد شرکت با تأمین‌کنندگان حافظه
• میزان موجودی انبار
• ظرفیت RAM و حافظه داخلی
• حاشیه سود برند
• نرخ ارز در بازارهای مختلف
• میزان رقابت میان تولیدکنندگان
• تقاضای مصرف‌کنندگان

با این حال، داده‌های فعلی نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای واقعی است و بازار موبایل نمی‌تواند برای مدت طولانی کاملاً از افزایش قیمت حافظه مصون بماند.

بحران حافظه چه اثری روی آینده گوشی‌ها دارد؟

یکی از مهم‌ترین پیامدهای این بحران می‌تواند تغییر استراتژی شرکت‌ها باشد.

در سال‌های گذشته، افزایش RAM و حافظه داخلی یکی از ابزارهای اصلی برندها برای رقابت بود. اما اگر حافظه گران باقی بماند، شرکت‌ها ممکن است به جای افزایش مداوم ظرفیت، روی بهینه‌سازی نرم‌افزار و استفاده هوشمندانه‌تر از منابع سخت‌افزاری تمرکز کنند.

از سوی دیگر، رشد هوش مصنوعی روی خود گوشی‌ها نیز به حافظه بیشتری نیاز دارد. بنابراین صنعت موبایل با یک تناقض جالب مواجه است: گوشی‌های هوشمند برای اجرای قابلیت‌های پیشرفته AI به حافظه بیشتر نیاز دارند، اما همین افزایش تقاضا در سطح صنعت می‌تواند هزینه حافظه را بالا ببرد.

آیا خرید گوشی در سال ۲۰۲۶ منطقی است؟

اگر گوشی فعلی شما عملکرد مناسبی دارد، شاید عجله برای تعویض آن منطقی نباشد.

اما اگر قصد خرید گوشی جدید دارید، بهتر است قبل از افزایش احتمالی قیمت‌ها بازار را بررسی کنید. به‌خصوص در مدل‌های میان‌رده و اقتصادی، افزایش هزینه حافظه می‌تواند سریع‌تر روی قیمت نهایی تأثیر بگذارد.

از طرف دیگر، اگر یک مدل مشخص با قیمت مناسب پیدا کردید، منتظر ماندن صرفاً با امید به کاهش قیمت ممکن است تصمیم مناسبی نباشد؛ زیرا نشانه‌های بازار فعلاً از ادامه فشار روی حافظه حکایت دارند.

تحلیل اختصاصی موبالپ؛ آیا دوران گوشی‌های ارزان در حال پایان است؟

به نظر می‌رسد بحران فعلی چیزی فراتر از یک افزایش قیمت معمولی قطعات باشد.

رشد هوش مصنوعی ساختار بازار حافظه را تغییر داده است. دیتاسنترها حاضرند برای حافظه‌های موردنیاز AI هزینه بسیار بالایی پرداخت کنند و همین موضوع قدرت چانه‌زنی بخش مصرفی را کاهش داده است.

از طرف دیگر، افزایش ظرفیت تولید زمان می‌برد. TrendForce در گزارش اخیر خود همچنان از فشار عرضه روی DRAM در سال ۲۰۲۷ به دلیل تقاضای دیتاسنترهای هوش مصنوعی صحبت کرده است؛ در حالی که وضعیت NAND می‌تواند متفاوت باشد و احتمال اصلاح قیمت آن در نیمه دوم ۲۰۲۷ وجود دارد.

بنابراین احتمالاً با یک دوره کوتاه و موقتی مواجه نیستیم.

موبالپ معتقد است مهم‌ترین قربانی این شرایط، گوشی‌های اقتصادی خواهند بود. شرکت‌ها در این بخش یا مجبور به افزایش قیمت می‌شوند یا باید از ظرفیت حافظه، کیفیت برخی قطعات یا حاشیه سود خود کم کنند.

در مقابل، بازار پرچم‌داران انعطاف بیشتری دارد و برندهای بزرگ می‌توانند با قراردادهای تأمین، موجودی و قدرت خرید خود بخشی از فشار را کنترل کنند.

جمع‌بندی

بحران حافظه در سال ۲۰۲۶ به یکی از جدی‌ترین چالش‌های صنعت موبایل تبدیل شده است. افزایش تقاضای هوش مصنوعی برای DRAM، HBM و NAND باعث شده ظرفیت تولید حافظه بیش از گذشته به سمت دیتاسنترها و محصولات مرتبط با AI هدایت شود.

از طرف دیگر، افزایش قیمت حافظه مستقیماً هزینه ساخت گوشی را بالا می‌برد و همین مسئله می‌تواند به افزایش قیمت دستگاه‌ها، کاهش ظرفیت RAM در برخی مدل‌ها و حتی کاهش تولید گوشی‌های اقتصادی منجر شود.

در حال حاضر نمی‌توان گفت تمام گوشی‌های بازار حتماً گران‌تر خواهند شد، اما داده‌های بازار نشان می‌دهد فشار قیمتی واقعی است و احتمالاً در ماه‌های آینده همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت موبایل خواهد بود.

اگر قصد خرید گوشی دارید، بررسی قیمت و موجودی مدل موردنظر پیش از تصمیم نهایی اهمیت بیشتری از گذشته پیدا کرده است.

سوالات متداول

چرا قیمت گوشی در سال ۲۰۲۶ ممکن است افزایش پیدا کند؟

افزایش قیمت DRAM و NAND، افزایش تقاضای دیتاسنترهای هوش مصنوعی و محدودیت ظرفیت تولید حافظه از مهم‌ترین عوامل هستند.

آیا هوش مصنوعی باعث گرانی RAM گوشی شده است؟

بله. رشد دیتاسنترهای AI تقاضا برای حافظه‌های پیشرفته و ظرفیت تولید کارخانه‌های حافظه را افزایش داده و فشار بیشتری بر بازار حافظه مصرفی وارد کرده است.

کدام گوشی‌ها بیشتر تحت تأثیر بحران حافظه قرار می‌گیرند؟

گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده به دلیل حاشیه سود کمتر و حساسیت بیشتر به هزینه قطعات، آسیب‌پذیرتر هستند.

آیا قیمت گوشی در سال ۲۰۲۶ حتماً افزایش پیدا می‌کند؟

نه لزوماً برای همه مدل‌ها، اما شواهد بازار نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای ناشی از حافظه می‌تواند باعث افزایش قیمت یا تغییر مشخصات برخی گوشی‌ها شود.

آیا بهتر است برای خرید گوشی صبر کنیم؟

اگر گوشی فعلی شما نیازتان را برطرف می‌کند، می‌توانید بازار را زیر نظر بگیرید؛ اما انتظار کاهش قطعی قیمت با توجه به شرایط فعلی حافظه منطقی نیست.